Bakterie z rodzaju Legionella mogą być zagrożeniem dla instalacji ciepłej wody użytkowej w ZOZ.

Pierwsze sygnały na temat zakażenia wywołanego tym rodzajem bakterii pochodzą z 1968 r. W miejscowości Pontiac, w stanie Michigan w USA, nastąpiło masowe zachorowanie 144 osób na nierozpoznaną wtedy jednostkę chorobową, której przebieg był łagodny i podobny do zapalenia płuc. Chorobę tę nazwano: "gorączką Pontiac”.
Osiem lat później w Filadelfii podczas obchodów 200-ecia Stanów Zjednoczonych (USA) miał miejsce zjazd Weteranów Wojennych Legionu Amerykańskiego, organizacji zrzeszającej emerytów US marines. W ciągu kilku dni, podczas trwania zjazdu zachorowało 221 uczestników, z których 34 zmarło. Objawem wszystkich zachorowań było ciężkie zapalenie płuc. Chorobę, której czynnikiem etiologicznym okazały się tlenowe Gram – ujemne pałeczki, nazwano legionelozą, potocznie zwaną chorobą legionistów. Szczegółowe badania bakteriologiczne wykazały iż przyczyną zgonów był nowy szczep bakterii, nazwany Legionella pneumophila, rozprzestrzeniający się w środowisku aerozoli występujących w instalacjach wodociągowych w hotelu. Utworzono nową jednostkę taksonomiczną: rodzinę Legionellaceae, rodzaj Legionella. Informacji na ich temat ciągle przybywa.
W roku 1983 znano tylko 10 gatunków i 9 grup serologicznych, w 1993 roku – określonych było ponad 25 gatunków i 48 grup serologicznych. Obecnie wyodrębniono 49 gatunków, w tym 18 gatunków chorobotwórczych dla człowieka i 64 serogrupy.

Charakterystyka bakterii z rodzaju Legionella
Pałeczki Legionella to bakterie mezofilne, wielkości 1 – 2 mikrometra i średnicy 0,5 mikrometra ( μm), które nie tworzą zarodników. W warunkach laboratoryjnych rosną powoli w postaci widocznych kolonii w ciągu 5 – 10 dni hodowli, na podłożach syntetycznych w temperaturze 35 – 37 oC i w atmosferze zawierającej 2,5% CO2. Bakterie z rodzaju Legionella wymagają do wzrostu aminokwasów, głównie α – cysteiny i niektórych kwasów tłuszczowych oraz związków żelaza (cynku, magnezu). Badania wykazały iż Legionella nie należy do bakterii wolno – żyjących w środowisku. Wzrost tych bakterii w warunkach naturalnych następuje wyłącznie w obecności innych bakterii heterotroficznych, promieniowców, grzybów i glonów oraz pierwotniaków z grupy ameb i orzęsków. Mają zdolność namnażania się w komórkach ameb i glonów w temp. 67oC dlatego też uznane mogą być za bakterie pasożytnicze. Bakterie z rodzaju Legionella cechuje zdolność przetrwania w niesprzyjających warunkach środowiskowych.
Rezerwuarem są śródlądowe wody powierzchniowe, wody gruntowe, strefy przybrzeżne wód morskich, muł rzeczny i jeziorny, wilgotna ziemia, gorące źródła lecznicze.

Przykładem sztucznych rezerwuarów Legionelli są:

• sieci przesyłowe wody ciepłej,
• zbiorniki wody ciepłej,
• zawory czerpalne,
• fontanny, zraszacze,
• głowice natryskowe,
• urządzenia do masażu wodnego: baseny perełkowe (hot whirpools) i wirowe,
• baseny kąpielowe – termalne, rekreacyjne (z hydromasażem),
• myjnie samochodowe,
• chłodnie kominowe domowe i przemysłowe,
• obrabiarki i wiertarki, w których stosuje się chłodzenie wodą,
• obiegi wody chłodniczej związane między innymi z:
  • urządzeniami klimatyzacyjnymi,
  • wieżami chłodniczymi,
• aparatura medyczna:
  • urządzenia do wspomagania oddychania,
  • inhalatory,
  • urządzenia do dializ,
  • turbiny dentystyczne,
  • urządzenia nawilżające.

Mariola Bissinger

• Sprawdź wymagania, jakie musi spełniać szpital uzdrowiskowy.