Art. 146 Ustawy Prawo zamówień publicznych a nieważność umowy z wykonawcą.

W jakiej sytuacji umowa jest nieważna?

W art. 146 ust. 1 uPzp wskazany został katalog przesłanek skutkujących bezwzględną nieważnością umowy w sprawie zamówienia publicznego. Należy podkreślić, iż katalog ten, choć jest zamknięty, to nie wyłącza stosowania ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego o nieważności czynności prawnych.

Zgodnie z art. 146 ust. 1 uPzp, umowa w sprawie zamówienia publicznego jest nieważna, jeżeli:

1. ogłoszenie o zamówieniu nie zostało opublikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych albo Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, chyba że z przepisów ustawy nie wynika obowiązek publikacji ogłoszenia,
2. zamawiający udzielił zamówienia bez uzyskania wymaganej decyzji administracyjnej, w szczególności zawarł umowę bez wymaganej zgody przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu,
3. zamawiający zawarł umowę przed zakończeniem kontroli uprzedniej,
4. zamawiający zawarł umowę przed upływem terminu do wszczęcia kontroli uprzedniej,
5. zamawiający dokonał wyboru oferty z rażącym naruszeniem ustawy,
6. w postępowaniu o udzielenie zamówienia doszło do naruszenia przepisów określonych w ustawie, co miało wpływ na wynik tego postępowania.

Na szczególną uwagę zasługuje pkt 1. Umowa w sprawie zamówienia publicznego jest nieważna, jeżeli ogłoszenie o zamówieniu nie zostało opublikowane w odpowiednim, ze względu na wartość zamówienia, publikatorze. Obowiązek dopilnowania, aby ogłoszenie o zamówieniu zostało we właściwy sposób opublikowane, spoczywa na zamawiającym. Umowa zawarta z naruszeniem powyższego przepisu z mocy prawa będzie nieważna.

Zgodnie z art. 146 ust. 2, Prezes UZP ma prawo wystąpić do sądu o stwierdzenie, iż umowa jest nieważ¬na ze względu na wystąpienie jednej z okoliczności wymienionych w ust. 1 tego przepisu. Prezes UZP może również wystąpić o stwierdzenie nieważności tej części umowy, która wykracza poza określenie przedmiotu zamówienia zawarte w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz zmian umowy dokonanych z naruszeniem art. 144 ust. 1 uPzp. Ponadto w trybie art. 189 k.p.c. legitymacja do wystąpienia z powództwem o ustalenie przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego przysługuje każdemu, kto ma w tym interes prawny. Interes prawny w stwierdzeniu nieważności umowy mogą mieć nie tylko strony tej umowy, ale także ci wykonawcy, których oferta nie została uznana za najkorzystniejszą. Ich interes prawny może dotyczyć np. konieczności udzielenia przez zamawiającego nowego zamówienia dotyczącego tego samego przedmiotu co umowa, której ważność jest kwestionowana. Legitymacja do złożenia powództwa w trybie art. 189 k.p.c. przysługuje również innym podmiotom mającym interes prawny w stwierdzeniu nieważności umowy, np. podwykonawcom.

Grzegorz Pyliński